Ana sayfa TEKNOLOJİ Kan Tahlili Yapan Telefonun Mucidi: Aydoğan Özcan

Kan Tahlili Yapan Telefonun Mucidi: Aydoğan Özcan

0
0

ABD’de
röportaj serisinde bu hafta konuğum çok başarılı bir bilim insanı,
Prof. Dr. Aydoğan Özcan.Aldığı ödüllere sayfalar yetmiyor. Prof. Özcan,
Cep telefonlarıyla kan tahlili yapabilen mobil mikroskop geliştirmiş.
ABD Başkanı Barack Obama’dan aldığı Başkanlık Kariyeri Ödülü dahil pek
çok uluslararası ödüle layık görülmüş. Hatta Eşi de Başkanlık Kariyer
ödülünü alınca, ödülü alan ilk ve tek çift olarak da tarihe geçmişler.

Kan
tahlili yapan cep telefonu icadeınız hep gündemde. Nasıl bu başarıyı
elde ettiniz? Bundan bahsedebilir misiniz maliyeti ve kullanılma
alanları nelerdir?

Kaliforniya
Üniversitesi’ndeki (UCLA) grubum hesaplamalı görüntüleme teknolojileri
ve yapay zeka tabanlı sensor ve teşhis cihazları üzerine çalışıyor.
Kısacası, yeni mikroskoplar ve teşhis cihazları oluşturuyoruz. Bu
mikroskopların ve cihazların en önemli özelliği normal mikroskoplardan
daha hafif, taşınabilir ve ucuz olmalarıdır. Bunu yaparken de görüntünün
kalitesini, çözünürlüğünü ve kontrastini değiştirmeden yapmaya
çalışıyoruz ki aynı kalitede güzel görüntüler alabilelim. Mikroskopların
ve görüntüleme cihazların en önemli parçaları lenslerdir. Biz bu
lensleri digital hesaplama yöntemi ile değiştirerekten çok daha geniş
alana bakabilecek mikroskoplar dizayn ediyoruz. Bunların tele-tıp
alanında çok farklı uygulamaları var. En çok duyduğunuz çalışmamız cep
telefonunu hastalardan alınan kan hücrelerine ve doku örneklerine
bakabilecek bir mikroskoba dönüştürülmesi olabilir. Çünkü cep
telefonlarında hem çok iyi bir hesaplama ortamı var, hem de cep
telefonunun arkasındaki kameralar çözünürlük açısından oldukça iyi
durumda. Dolayısıyla bu tür cihazların cep telefonu ile bütünleşmesi
özellikle tele-tıp ve üçüncü dünya ülkelerindeki sağlık taramaları için
ilginç alanlar, ilginç uygulamalar ortaya çıkartıyor.

Bu
buluşlardan bir kısmı ürünleşmiş durumda ve benim de kurucusu olduğum
bir şirket tarafından kullanıma açılmıştır. Bu kurduğum şirket World
Economic Forum tarafından 2015 senesinde Technology Pioneer ödülünü
Davos’da almıştır.

Diğer çalışmalarınızdan da bahsedebilir misiniz?

Yaptığımız
diğer bir grup çalışma yapay zekanın optik sistemler ve görüntü
oluşturma üzerindeki uygulamaları. Kısacası “düşünebilen” mikrosçoplar
ve sensörler geliştiriyoruz. Burda yapay zeka tekniklerini kullanarak
akıllı görüntü alabilen ve teşhis yapabilen metodlar geliştiriyoruz. Bu
teknolojilerin biyomedikal uygulamaları olduğu gibi, şu ve hava
kirliliğine bakabilen sistemler geliştimek için de kullanıyoruz.

Buna
ilave olarak, spermlerin üç boyutlu hareketinin izlenmesi üzerine
önemli çalışmalarımız var. Sperm biyolojisiyle ve spermin tıbbi
yapısıyla ve onun etkilendiği mekanizmalar ile ilgili çalışmalar yapan
araştırmacıların kullanabileceği çok faydalı teknikler geliştirdik. Üç
boyutlu merceksiz görüntüleme tekniği ile çok hızlı ve çok geniş bir
hacimdeki binlerce sperme aynı anda bakıp onların mikroskopik
hareketlerini görüntüleyebiliyoruz. Özellikle çeşitli ilaçların ve
kimyasal maddelerin, sperm ve hareketi üzerindeki etkilerini incelemek
ya da değişik fiziksel teoremlerin veya hipotezlerin denenmesi için bu
tür tekniklerin çok faydalı olacağını inanıyorum. Bu çalışmalarımız
kurduğum ikinci bir şirket tarafından ticarileştirilmektedir ve Amerikan
Sağlık Bakanlığı’ndan 1.7 Milyon $ bir bütçe almıştır, bu ticarileşme
amacı ile.

Populer Science’ın Ekim 2012 sayısında, “tüm dünyada 2012 yılının en parlak 10 bilimadamı” arasında neden gösterildiniz?

Bu
ödül yaptığımız önemli çalışmalar ve onların etkileri dolayısı ile
verilmiş bir ödül. Bu ödülden hemen önce 2011 yılında Amerikan
başkanlığı tarafından önemli bilimsel ve teknolojik yeniliklere imza
atan araştırmacılara verilen Başkanlık Kariyer Ödülünü Beyaz Saray2da
Başkan Obama’dan almıştım.

Son beş sene içerisinde oldukça
önemli profesyonel ödüller aldım (Bütün liste için:
http://innovate.ee.ucla.edu/recent-awards.html) – bunlardan bazıları
şunlardır:,

Guggenheim Fellow, The John Simon Guggenheim Memorial Foundation, 2017

Fellow, The Royal Society of Chemistry, 2017

Fellow, American Institute for Medical and Biological Engineering (AIMBE), 2017

Fellow, IEEE, 2017

Rahmi M. Koç Science Medal, Koç University & Vehbi Koç Foundation, 2016 {Inaugural Recipient}

Ernst Abbe Lecture and Award, Carl Zeiss Foundation, 2016

Wireless Innovation Award, Vodafone Americas Foundation, 2016

IEEE Photonics Society Distinguished Lecturer Award, 2016

ICO Prize, International Commission for Optics, 2015

Technology Pioneer, The World Economic Forum, 2015

HHMI Professor, Howard Hughes Medical Institute, 2014

Fellow, Optical Society of America (OSA), 2014

Fellow, SPIE, 2013

SPIE Biophotonics Technology Innovator Award, 2013

The Scientist, Top Innovation of the Year, 2011

2016
Aralık ayında da Sayın Rahmi Koç adına verilen Rahmi Koç Bilim
Madalyasının ilk sahibi oldum.  Bu Türkiye’de aldığım ilk ödüldür ve
benim için manen en değerli ödüllerden birisidir.

Bu dergi yaklaşık 6 sene önceki  en parlak bilim insanı olarak bahsetti o zamandan bugüne neler değişti?

O
zamandan bu yana yüzlerce makale ve konferans yayını yaptık, onlarca
patent başvurusunda bulunduk, bir kaç yeni ürünü kullanıma açtık, ikinci
bir şirket kurduk, ve milyonlarca dolar araştırma bütçesi getirerek
araştırmalarımıza ivme kazandırdık. Bizim labimızda yetişen bir çok
araştırmacı ABD içinde ve dışındaki önemli üniversitelerde kendi
lablarını kurmuştur. Bugün itibarı ile mobil sağlık, tele-tıp ve optik
görüntüleme ve teşhis konularında dünyadaki en ileri araştırma
grublarından biri olarak tanınıyoruz. Grubumuz 20’nin üzerinde diğer
üniversite ve grup ile ortak çalışmalar yürütmekte ve bu konularda
küresel bir cazibe merkezi oluşturmuştur.

Türkiye’de de oldukça
güzel işler yapan ve başarılı bir çok bilim insanımız var. Onların
başarılarını zaman zaman duyuyorum, ve oldukça gurur duyuyorum.

Toplam kaç patentiniz var?

37
onaylanmış ve 20’nin üzerinde beklemede olan patentim var. Bunların çok
önemli bir kısmı lisanslanmış durumda, ve kurduğum şirketlerin de
temelini oluşturur.

Artık dünyada bilgisayar çok önemli sizce
kısa vadece evdeki bilgsayardan ve telefondan neler yapabileceğiz?
Gelecekte bizleri başka neler bekliyor?

Yapay zeka ve optik
kesişimi şu an için en çok ilgimi çeken konuların başında geliyor.
Düşünen ve adapte olabilen akıllı optik görüntüleme ve teşhis sistemleri
tıp için yeni konseptleri geliştirmemize imkan verecek. Örneğin, küçük
bir pil seviyesindeki bir cihazı yutup vücudumuzdaki değişik noktalardan
örnek alıp incelemesini ve kendi yolunu çizerek (aynı kendi kendini
yöneten arabalar gibi) bulunması gereken noktalara ulaşıp, orda anında
tetkik ve gerekirse müdahale yapması (örneğin dokuyu laser ile yakması
vb) mümkün olabilecek.

Eşiniz Prof. Mona Jarrahi’den bahseder misiniz biraz?

Eşim
de benim gibi doktorasını Stanford Üniversitesinde aldı. 2013 yılında
Amerikan başkanlığı tarafından önemli bilimsel ve teknolojik yeniliklere
imza atan araştırmacılara verilen Başkanlık Kariyer Ödülünü Beyaz
Saray’da Başkan Obama’dan aldı. Bu değerli ödülü alan tek evli çift
bildiğim kadarı ile biziz.

Kendisi de başarılı. Nasıl evde iki blim insanının olması?

İnanılmaz
yoğun bir tempoda araştırma ve geliştirme yapmak bir çok konuda da
zorluklar getiriyor. Eşim bu zorlukları çok iyi bildiği için ve bizzat
yaşadığı için benim en büyük destekçim. Normal bir hayatımızın olduğunu
söyleyemem, ama şikayetçi değiliz.

Türkiye’de yaşayan gençlere ve bilim ile uğraşan insanlara neler söylemek istersiniz?

Tutku
ile yaptıkları ise bağlanmaları ve yoğunlaşmalarını tavsiye ederim. Bir
çok önemli başarı sabır ile yapılan uzun bir çalışmanın ardından
aralanabilmiştir. Doktoram sırasında hafta sonları karanlık bir odada
saatlerce kesintisiz optik sistemler üzerine deneyler yaptığımı
hatırlıyorum.

Aydoğan Özcan kimdir?

Dr.
Aydoğan Özcan, Doktorasını 2005 yılında Stanford Üniversitesi Elektrik
Mühendisliğinde tamamladı. Daha sonra Harvard Tip Fakültesinde araştırma
üyesi olarak tıbbi görüntüleme üzerinde çalışmalarını 2 yıl kadar
sürdürdü. 2007 yılında Kaliforniya Üniversitesi Los angeles’ta (UCLA)
elektrik mühendisliği bölümünde kurmuş olduğu laboratuarında Biyo ve
Nano fotonik üzerinde çalışmalarına devam ediyor. Dr. Aydoğan Özcan,
özellikle merceksiz görüntüleme sistemlerinde yapmış olduğu çalışmalar
ile adında çokça bahsettirdi. Çalışmaları ile küresel birçok ödüle layık
görüldü. 2011 yılında Amerikan başkanlığı tarafından önemli bilimsel ve
teknolojik yeniliklere imza atan araştırmacılara verilen Başkanlık
Kariyer Ödülüne layık görüldü. Ayrıca, 2012 yılında dünyaca ünlü popüler
bilim dergisi “Popular Science” tarafında 10 en parlak bilim adamı
arasında gösterildi. Buna ilave olarak, 2016 yılında Sayın Rahmi Koç
adına verilmeye başlanan Rahmi Koç Bilim Madalyasının ilk kazananı
olmuştur. Dr. Aydoğan Özcan, UCLA’de geliştirmiş olduğu teknolojiler ile
onlarca patenti ve bir o kadar da patent başvurusu bulunmaktadır.
2009’da kurduğu şirket World Economic Forum tarafından 2015 senesinde
Technology Pioneer ödülünü Davos’da almıştır.Kaynak:www.abdpost.com

Röportaj: Anıl Sural

www.twitter.com/AnilSural

Fotoğraf: Rona Doğan 

BİR CEVAP BIRAK

Lütfen yorumunuzu yazınız
Lütfen isminizi yazınız